Literatuur en recente publicaties

Hieronder vindt U een lijst met zowel nieuwe als oudere publicaties welke in de boekhandel bestelbaar zijn, cq. welke nog relatief makkelijk antiquarisch en via het internet te vinden zijn, en wij de moeite waard vinden.

 

 

De Beverwijkse Tabaksindustrie

Beverwijk kende in het begin van de vorige eeuw een
bloeiende tabaksindustrie. Medio oktober verschijnt er een boek over de opkomst en ondergang van de Beverwijkse tabaksbranche. Tegelijkertijd is er in Museum Kennemerland een tentoonstelling over het onderwerp te bezichtigen.

 

Het boek is geschreven door Cor Castricum, die al eerder de industriële geschiedenis van Beverwijk in een boek vastleg-
de. Voor het boek ‘De Beverwijkse Tabaksindustrie’ werkte hij nauw samen met de Beverwijkse verzamelaar Henk van Unen. Naast de algemene tabaksgeschiedenis worden alle fabrikanten uit Beverwijk in het boek beschreven. Ook de kleine bedrijfjes, die in het boek over de industriële geschiedenis achterwege zijn gebleven, worden belicht. Speciale aandacht is er natuurlijk voor de firma Majoor, in de jaren 20 één van de grootste fabrikanten van Nederland, met het hoofdkantoor gevestigd aan de Breestraat en de fabriek aan de Koningsstraat. Het bijna 200 pagina’s tellende boek is rijkelijk geïllustreerd met foto’s, publicaties uit de lokale media, afbeeldingen van sigarenkistjes en -bandjes en ander materiaal.

Het boek ‘Beverwijk Sigarenstad De Beverwijkse Tabaksindustrie’ kost 22 euro en is verkrijgbaar bij de boekhandel en in het museum. Online bestellen kan ook, via www.hgmk.nl. Leden van het Historisch Genootschap Midden-Kennemerland krijgen korting op het boek. Museum Kennemerland is gevestigd aan het Westerhoutplein 1 in Beverwijk en is geopend op zaterdagen en zondagen van 14.00 tot 17.00 uur. Meer informatie: www.museumkennemerland.nl

 

Van puntzak tot banderol, Geschiedenissen rond de oudste tabakszaak van Nederland, D.G. van Vreumingen.

 

 Ter gelegenheid van het 175 jarig jubileum van de tabaksspeciaalzaak D.G. van Vreumingen in Gouda heeft de heer L.D. van Vreumingen – inmiddels de 5^egeneratie - een boek uitgegeven, waarin hij de geschiedenis van dit familiebedrijf heeft vastgelegd. 

De heer L.D. van Vreumingen heeft met hulp van zijn directe familie een aantal jaren onderzoek gedaan in het eigen uitgebreide archief. Uit de grote hoeveelheid materiaal dat dit onderzoek opleverde heeft hij een keuze moeten maken en heeft daarvan een lezenswaardig verhaal gemaakt.

In het Jaarboek SNT 2011 wordt aandacht besteed aan de totstandkoming van dit jubileumboek.

Het is voor € 15,00 verkrijgbaar bij de Tabakszaak van Vreumingen in Gouda, ISBN / EAN 978-90-9026324-3 

Toen roken nog gezond was!

In dit boek is op aanstekelijke wijze een tijdsbeeld vastgelegd
dat definitief in rook is opgegaan. De tabaksindustrie was een van de creatiefste ter wereld. Van het design van de verpakkingen van sigaretten, sigaren en shag tot de aanstekers, asbakken en emaille reclameborden; alles ademde de vrolijke, avontuurlijke  stijl van leven die iedereen zichzelf ook wel gunde.

Rokers onderscheiden zich niet alleen door het merk dat ze rookten, maar evenzeer door de parafernalia die met het roken gepaard gingen: asbakken, aanstekers, kokers, pijpjes en wat al niet meer. In deze kleurrijke uitgave passeren ze allemaal de revue.

“Als je niet meer rookt, ruikt alles veel lekkerder, vooral sigaretten”, Kees van Kooten en Wim de Bie 

ISBN 9789089894915 – Verkoopprijs  9,95 EUR 

Amersfoort onder ons, Nr. 25 - Tabaksplantages langs de Hogeweg

Sporen van tabaksteelt uit de 17^de en 18^de eeuw op de
locatie van het toekomstige bedrijventerrein Wieken – Vinkenhoef. Tekst: de heer G. Boekenoogen, de archeologen drs. R.A. Hulst, drs. M.H.A. van Dijk, drs. T. d’Hollosy, drs. M.L. Verhamme. Uitgegeven door Centrum voor Archeologie Gemeente Delft.

Dit 85 pagina’s tellende boek met vele tekeningen en illustraties beschrijft een nog amper beschreven facet van de Nederlandse tabaksteelt. Naast algemene stukjes over de herkomst van de tabak, de tabaksteelt in Nederland en die van Amersfoort in het bijzonder wordt er uitgebreid in gegaan op de nog aanwezige tabaksschuren in Nederland en die waarvan na archeologisch onderzoek de nodige resten en sporen gevonden zijn. Het grootschalige onderzoek heeft een schat aan gegevens opgeleverd.

Het is te bestellen bij:

Centrum voor Archeologie - Gemeente Amersfoort - t.a.v. mw. L. Buitink - Langegracht 11 - 3811 BT Amersfoort

Of per e-mail: archeologie@amersfoort.nl

De prijs bedraagt  7,50 euro. De acceptgiro wordt separaat toegestuurd.

Productiecentra van Nederlandse kleipijpen

Nieuw uitgekomen is een monografie over de productiecentra van Nederlandse kleipijpen. Dit boek draagt als titel “Productiecentra van Nederlandse kleipijpen – een overzicht van de stand van zaken” en is van de hand van Jan van Oostveen en Ruud Stam.

In 1988 werd door de Pijpelogische Kring Nederland (PKN) het jubileumboek “De Nederlandse kleipijp” uitgegeven. In dit boek wordt door diverse auteurs een overzicht gegeven van de op dat moment geldende stand van het kleipijpenonderzoek. Inmiddels zijn we bijna 25 jaar verder en is de kennis over de Nederlandse kleipijp sterk gegroeid. Nieuwe productiecentra zoals Dokkum, Eibergen, Sneek, Woerden en Zutphen zijn ontdekt. Bekende productiecentra zoals Gouda en Schoonhoven zijn verder uitgewerkt. Daarnaast is de kleipijp binnen het archeologisch onderzoek van steeds groter belang.Hierdoor neemt de kennis over dit product verder toe maar bovenal worden verspreidingsgebieden van de afzonderlijke productiecentra steeds duidelijker.

In dit boek worden door de auteurs de meest recente gegevens gecombineerd met reeds bestaande kennis. In inleidende hoofdstukjes komt naast de historiografie van het kleipijpenonderzoek en de productie van de kleipijp ook de ontwikkeling van de nijverheid door de eeuwen heen aan de orde.Het accent van het boek ligt op de beschrijving van een vijftigtal productiecentra, de hier werkzame pijpenmakers, de producten die zij op de markt hebben gebracht en hun afzetgebieden. Het geheel wordt verduidelijkt met honderden kleurenfoto’s. Met dit boek is een nieuw startpunt voor een ieder die zich (verder) wil verdiepen in deze materie, beschikbaar gekomen.

Het boek kan worden besteld bij Pijpelogische Kring Nederland.                   Website: http://www.tabakspijp.nl/index.htm

Niet Willem II maar Goulmy & Baar!

Eind december 2010 is gestart met de restauratie van de het monumentale pand van de vroegere sigarenfabriek Goulmy & Baar aan de Boschdijkstraat te ‘s-Her-
togenbosch. Het pand staat bekend als de voormalige sigarenfabriek Willem II, terwijl het pand slechts twee jaar door deze sigarenfabriek in gebruik is geweest (van 1929 tot 1931).

Eind februari 2011 is een brief gestuurd naar het College van B. en W. van ‘s-Hertogenbosch waarin wordt gepleit om de oorspronkelijke naam van de sigarenfabriek van Goulmy & Baar weer in ere te herstellen.

Lees meer
 

“Wervikse Tabak” Vakmanschap en Traditie 

De directeur van het Belgisch Nationaal Tabaksmuseum te Wervik, Vincent Verbrugge, heeft echt een prachtig boek geschreven getiteld: “Wervikse Tabak” Vakmanschap en Traditie. Uitgever is Lannoo in Belgie en zal daardoor waarschijnlijk na 12 januari 2010 ook op een enkele plaats in Nederland te koop zijn.

Het boek telt 150 bladzijden en is met honderden kleurrijke foto”s geïllustreerd en kent zowel een Nederlands- als Franstalige versie.

Het boek beschrijft de geschiedenis van de tabaksteelt in Belgie en gaat uitgebreid in op die van Wervik en omgeving als tabakscentrum. Verder de rol van de Europese tabak in de wereld en de totstandkoming van het museum, zijn collectie, de uitbreiding met een nieuw gebouw en de groei tot Nationaal Tabaksmuseum.

Een aanrader!

Te bestellen door 35 euro (incl. verzendkosten) over te maken op de Dexia-bankrekening van het Nationaal Tabaksmuseum van Wervik no. 091-0171247 met vermelding “Wervikse tabak”.

IBAN-nummer: BE 49091017124771 Bic-code: GKCCBEBB

 

 

Historie tabaksindustrie in Ootmarsum

In een der oudste steden van Twente, Ootmarsum heeft zich in de loop der eeuwen een tabaksindustrie ontwikkeld. En waar in talloze andere dorpen en stedendie vorm van industrie is verdwenen, heeft ze zich in Ootmarsum weten te handhaven en is de fabriek Heupink & Bloemen de belichaming van samenwerking en doorzettingsvermogen. Dat heeft ertoe geleid dat Heupink & Bloemen momenteel het grootste particuliere tabaksbedrijf van Nederland is.

De ontwikkeling van dit bedrijf was voor de Ootmarsumse historische stichting BMS, Ben Morshuis Stichting in de geschiedenis van de locale tabaksindustrie te duiken. Er kwamen bijzondere wetenswaardigheden boven die boeken, tijdschriften, krantenartikelenwater werden opgediept maar vooral uit gesprekken met inwoners die daadwerkelijk in die industrie werkzaam waren (geweest).

De schrijvers, Ben Morshuis, Harrie Oude Elberink en Hans Bolscher hebben zich in de eerste hoofdstukken over de algemene historie van de tabakgebogen en daarbij de herkomst en de invoer in Europa en Nederland beschreven. Zo werd ook een aantal hoofdstukken besteed aan de verwerking, de producten en de teelt in Nederland gewijd.

Heel interessant is te lezen, dat in Ootmarsum de tabaksindustrie zijn oorsprong vond in het sigaren maken. Tal van inwoners gebruikten dat ambacht als een welkome nevenverdienste. Later werden die sigarenmakers in fabrieken tewerk gesteld.

De sigarenindustrie ging geleidelijk aan over op de tabaksproductie en in het begin van de negentiende en van de twintigste eeuw wisten twee fabrieken zich te handhaven in de golf van overnames en faillissementen: Heupink & Reinders en JBG Bloemen.

Na een fusie tussen deze twee in 2000 ontstond een fabriek die tot op heden de concurrentie nog volop aankan en een vaste plaats heeft veroverd op de (inter-)nationale markt.

Het boek is boeiend geschreven en is ook voor de niet-Ootmarsumse liefhebber van de tabaksliteratuur bijzonder interessant. Het boek kan oa. Worden besteld bij e-mail: info@bmsootmarsum.nl.

 

Tabakspijpennijverheid in Schoonhoven

Medio september 2009 verschijnt voor het eerst een monografie over de Schoonhovense tabakspijpennijverheid. Dit boek draagt als titel:

"Tabakspijpennijverheid in Schoonhoven" en is van de hand van Jan van Oostveen en Aad Kleijweg.

Dit boek is met name van belang voor West-Nederlandse vindplaatsen waar Schoonhovense tabakspijpen met enige regelmaat worden teruggevonden. Het is daarom een onmisbaar naslagwerk voor archeologische diensten, tabakspijpenonderzoekers, tabakspijpenverzamelaars of zo maar iemand die een tabakspijp opraapt en geïnteresseerd is wie deze pijp heeft geproduceerd. Het boek is opgebouwd uit een tweetal delen. Het eerste deel betreft een overzicht van de bekende historische gegevens van de Schoonhovense pijpennijverheid. Daarin komt onder andere de geschiedenis van deze nijverheid aan de orde en worden meer dan 75 Schoonhovense pijpenmakers waarvan de naam achterhaald kon worden, beschreven. Tevens worden de versieringsmotieven zoals deze door de Schoonhovense pijpenmakers werden toegepast, behandelt. Het tweede deel omvat een catalogus met meer dan 975 kleurenafbeeldingen van tabakspijpen die zijn beschreven. Bent u geïnteresseerd, wilt u meer weten of wilt u het boek bestellen kijk dan op www.schoonhoven.tabakspijp.nl

 

 

"Geschiedenis van Rhenen."

 

De Stichting Matrijs te Utrecht heeft in het kader van het 750 jaar bestaan van de plaats Rhenen een boek uitgegeven. Er zijn hierin een drietal artikelen opgenomen betreffende de tabaksteelt (waar Rhenen o.a. bekend door geworden is), geïllustreerd met tal van mooie foto’s.

De onderzoekers Piet van Cruyningen en Jan de Putter hebben twee artikelen geschreven, nl.:

Tabaksteelt in Rhenen en Elst, grootschalige teelt tot in de twintigste eeuw en Tabaksteelt ontwikkelt zich tot arbeidsintensieve bedrijfstak, de opkomst van het gezinsbedrijf 1800 – 1850.

Prof. Just M. Vlak, verbonden aan de Wageningse Universiteit afd. Virologie schreef een artikel getiteld: ‘Roest of vuil in den tabak’. Rhenen-Elst en de oorsprong van de virologie.

Deze publicatie is mede mogelijk gemaakt door de Historische Vereniging Oudheidkamer Rhenen en omstreken.

Het boek is te koop bij de boekhandel en via de uitgever Matrijs te Utrecht, Postbus 670, 3500 AR of telefonisch te bereiken op: 030- 2343418 of www.matrijs.com . Tot 1 januari 2009 is de verkoopprijs € 39,95. Na die datum is de prijs € 49,95. ISBN 978 90 5345 341 4, 614 pag.

 

"De Diepenveensche Tabak Centrale. Een plantage onder de rook van Deventer."

Auteurs zijn Ben Droste en Jan Jansen en het is uitgegeven door de Historische Vereniging Dorp Diepenveen. Het boek beschrijft, door het gebrek aan tabak in de Tweede Wereldoorlog, het ontstaan van de Diepenveensche Tabaks Centrale (D.T.C.) die naast het beheer van omvangrijke productievelden(tabaksplantages) rond Diepenveen tabakszaadjes en tabaksplantjes produceerde voor de zgn. amateur-tabakkers. Ook voor de fermentatie en verwerking van hun tabaksbladeren tot een kant-en-klaar product konden ze bij de D.T.C. terecht. Het waren Derk Keurhorst, een bekwaam tuinder met een tabaksverleden en Gerrit Weverling, een ex-planter uit Indië met veel kennis van fermentatie, die in “het gat in de markt” sprongen en na een aarzelend begin al snel op grote schaal de van oudsher bekende tabaksteelt deed herleven.

Dit boeiend geschreven boek laat een bijna vergeten stukje geschiedenis weer herleven. Het boek is te koop voor 10 euro ex. verzendkosten. Deze zijn voor Nederland€ 2.65 en voor Belgie € 4.65.

Te bestellen bij de secretaris Harrie van Klaveren, Stijne van Sallandstraat 95, 7431 GP Diepenveen. info@historischeverenigingdiepenveen.nlbanknummer: 377733628 t.n.v. Historische Vereniging Diepenveen

 

 

 “Nom d’une pipe”: de pijpenindustrie en de tabak in Zuid-West Vlaanderen en in het noorden van Frankrijk.

In het kader van een grensoverschrijdend Europees project hebben drie musea uit de grensregio zich gebogen over een aantal volkskundige aspecten van de rijke tabakscultuur uit grensgebied tussen Belgie en Frankrijk. Het betreft de volgende musea: het Geschiedkundig Museum van Tourcoing, het Etnologisch Museum van Béthune en het Nationaal Tabaksmuseum van Wervik.

Als sluitstuk van dit project is nu het boek uitgegeven in een formaat van 27 bij 21 cm, met 300 bladzijden en meer dan 200 kleurafbeeldingen. Teksten zijn in het Frans of in het Nederlands (naargelang de taal van de auteur) met een samenvatting in de andere taal.

Een greep uit het artikelenaanbod:

- Begin van de tabaksteelt in het noorden van Frankrijk.

-De eerste decennia van de commerciële tabaksteelt in de Wervikse regio.

-Pijpen en archeologie: enkele kanttekeningen.

- De opgegraven pijpen op het Jean Bartplein in Duinkerken.

- Pijpenmaker Vandenbosche in Arras

-Pijpjes in pijpaarde illustreren de grote en de kleine geschiedenis. Enkele voorbeelden uit de collectie van het Nationaal Tabaksmuseum.

- Overzicht van de Noord-Franse pijpenfabrikanten uit de 19^de eeuw.

- De pijpenmakerij Gisclon. Reconstructie van de catalogus van de firma en op zoek naar de man achter Gisclon.

Het boek is te bestellen via het Nationaal Tabaksmuseum van Wervik, Koestraat 63, 8940 Wervik, Belgie. Tel. 0032(0)56314929. E-mail: tabaksmuseum@wervik.be. Het geld overmaken kan door te storten op nummer 091-0171247-71 van het Stadsbestuur van Wervik met vermelding “pijpenboek 2007”. De kosten bedragen 28 euro incl. 3 euro verzendkosten.

 

"Altijd in de buurt; 100 jaar tabaksdetailhandel in Nederland."

Ter gelegenheid van het feit dat de NSO (brancheorganisatie voor de sigarenwinkeliers in 2006 100 jaar bestaat hebben Jaap Hengeveld (samenstelling) en Louis Bracco Gartner (redactie) in opdracht van de NSO een boek geschreven over verleden, heden en toekomst van de tabaksbranche in Nederland. Het boek is prachtig geïllustreerd met de meest mooie foto en telt 112 pagina's.

 

"Nederlandse luciferhouders van 1840 - 1940'" dr. J.U. Postma.

Uitgeverij Kok te Kampen ISBN 90 435 11471. Nooit eerder verscheen er in Nederland een boek met als onderwerp luciferhouders. Vanaf het moment dat de Engelsman John Walker in 1826 als eerste een dun stokje doopte in een mengsel van chemische stoffen en tot ontbranding kwam door het langs een ruw oppervalk te strijken was de lucifer geboren. Vanaf dat moment werden grote en kleine voorwerpen gemaakt om deze lucifers te bewaren en om ze aan te steken. Dit boek geeft een overzicht van luciferhouders die in Nederland zijn gemaakt dan wel vrijwel in Nederland zijn gebruikt. Dit 140 pagina's tellende boek met vele foto's in kleur uit o.a. de grote collectie van dr. J. Postma is te koop bij de schrijver:

 "VAN NELLE Monument van de vooruitgang." Redactie was in handen van Anne Marie Backjer, D’Laine Camp en Matthijs Dicke met bijdragen van vele anderen.

 

Naast de geschiedenis van Van Nelle, overnames, fusies, directiewisselingen en het verdere wel en wee op zakelijk gebied is een belangrijk deel ingeruimd aan de ontwerpers en het tot stand komen van het Van Nelle fabriek. Prachtige foto’s, bouwtekeningen en interviews met betrokkenen maken dit 293 tellende boek tot een uniek overzicht van een dynamisch, maar soms ook star bedrijf en een fabriek die in de twintiger jaren van de vorige eeuw met de modernste bouwtechnieken een nog steeds unieke uitstraling heeften aan aantrekkingskracht nog niet heeft ingeboet.

Uitgeverij De Hef Publisher, Rotterdam. ISBN: 90-6906-037X. Prijs Euro 69,90.

 

 

"Onder de rook van Turmac", met als ondertitel "De betekenis van de Turmac Sigarettenfabriek voor Zevenaar en de Liemers."

 

 

Terug naar SNT Actueel